البرز در مسیر سالمندی شتابان؛ ضرورت برنامه‌ریزی برای آینده جمعیتی استان

 به گزارش روابط عمومی بهزیستی استان البرز، گزارش تحلیلی وضعیت و آینده‌نگری جمعیت سالمندی استان البرز در افق ۱۴۳۰، با هدف بررسی روند تغییرات ساختار سنی جمعیت و تبیین پیامدهای آن برای برنامه‌ریزی‌های اجتماعی، سلامت، اقتصادی و شهری تهیه و به شورای برنامه‌ریزی استان ارائه شده است. این گزارش بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران و سند وضعیت سالمندی کشور تدوین شده است. بر اساس یافته‌های این گزارش، جمعیت سالمندان استان البرز از حدود ۲۵۵ هزار نفر در سال ۱۳۹۶ به حدود یک میلیون و ۴۴ هزار نفر در افق ۱۴۳۰ خواهد رسید؛ به این ترتیب، جمعیت سالمند استان طی این دوره بیش از چهار برابر افزایش خواهد یافت. همچنین سهم سالمندان از کل جمعیت استان از ۹.۲ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۲۹.۸ درصد در سال ۱۴۳۰ افزایش خواهد یافت؛ رقمی که در این گزارش بالاتر از میانگین پیش‌بینی‌شده کشوری، یعنی ۲۸.۳ درصد، اعلام شده است. بر این اساس، در افق ۱۴۳۰ تقریباً از هر سه نفر جمعیت استان، یک نفر سالمند خواهد بود. تغییر ساختار سنی و افزایش وابستگی سالمندی این گزارش از تغییر قابل توجه ساختار سنی جمعیت البرز حکایت دارد؛ به‌گونه‌ای که سهم جمعیت سالمندان ۶۰ سال و بیشتر از ۹.۲ درصد به ۲۹.۸ درصد افزایش می‌یابد، در حالی که سهم کودکان ۰ تا ۱۴ سال از ۲۱.۵ درصد به ۱۲.۱ درصد و سهم جوانان ۱۵ تا ۲۹ سال از ۲۲.۷ درصد به ۱۶.۷ درصد کاهش خواهد یافت. بر اساس برآوردهای ارائه‌شده، نسبت وابستگی سالمندی نیز از ۱۴.۴ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۵۱.۱ درصد در سال ۱۴۳۰ خواهد رسید. همچنین نسبت سالمندی از ۴۲.۹ درصد به ۲۴۶.۵ درصد افزایش می‌یابد؛ شاخص‌هایی که ضرورت توجه به تغییرات ساختار جمعیتی و آثار آن بر نظام‌های اجتماعی و اقتصادی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، میانه سنی جمعیت استان نیز از ۳۳.۹ سال به ۴۶.۳ سال افزایش خواهد یافت که در گزارش به عنوان نشانه عبور قطعی استان از مرحله جوانی جمعیت مورد توجه قرار گرفته است. چالش‌های پیش‌روی استان بر اساس این گزارش، افزایش جمعیت سالمندی پیامدهایی در حوزه‌های مختلف به همراه خواهد داشت؛ از جمله افزایش نیاز به زیرساخت‌های سلامت و مراقبت، توسعه خدمات طب سالمندی و توانبخشی، چالش‌های تأمین مالی و صندوق‌های بازنشستگی، ضرورت مناسب‌سازی محیط‌های شهری و افزایش دسترسی‌پذیری، کاهش سهم نیروی کار جوان و افزایش آسیب‌پذیری اجتماعی سالمندان. پیشنهادهای اجرایی برای مواجهه با سالمندی جمعیت در بخش دیگری از گزارش، مجموعه‌ای از پیشنهادهای سیاستی و اجرایی برای مدیریت این روند ارائه شده است که از جمله آنها می‌توان به تدوین سند جامع سالمندی استان، توسعه اقتصاد نقره‌ای و بهره‌گیری از تجربه و مهارت سالمندان، مناسب‌سازی فضاهای عمومی و حمل‌ونقل، تقویت پوشش‌های بیمه‌ای و حمایتی، آموزش و فرهنگ‌سازی و ایجاد سامانه رصدخانه سالمندی استان اشاره کرد. بر اساس تحلیل‌های ارائه‌شده، نرخ رشد مرکب سالانه جمعیت سالمند استان ۴.۲۳ درصد برآورد شده و جمعیت سالمندان طی این دوره حدود ۷۸۹ هزار نفر افزایش خواهد یافت. گزارش همچنین برآورد می‌کند که جمعیت سالمند استان تقریباً هر ۱۶.۵ سال دو برابر شود. ضرورت نگاه آینده‌نگر به سالمندی گزارش تحلیلی جمعیت سالمندی استان البرز در افق ۱۴۳۰، بر ضرورت تغییر رویکرد در برنامه‌ریزی‌های استانی متناسب با ساختار جدید جمعیت تأکید دارد و سرمایه‌گذاری پیش‌دستانه در زیرساخت‌های اجتماعی، اقتصادی، سلامت و خدمات مرتبط با سالمندان را از الزامات مواجهه با تحولات جمعیتی پیش‌رو می‌داند. این گزارش با تأکید بر اینکه تحولات جمعیتی قابل مدیریت هستند، بر اهمیت برنامه‌ریزی واقع‌بینانه برای ساختار سنی آینده استان و اتخاذ رویکردهای پیش‌نگر در حوزه سالمندی تأکید می‌کند.